Flextra werkt... duurzaam in techniek
Flextra werkt... duurzaam in techniek

Techniek gaat ons redden - als we blijven nadenken

In 'Reis naar de toekomst' vertelt Michio Kaku ons hoe de wereld er in 2100 uitziet. Hij kan het mis hebben, maar goed geïnformeerd is hij wel. Zullen we onze veroudering echt kunnen stoppen? En kunnen nanodeeltjes in je bloed kankercellen srraks bestrijden nog voor zich een tumor ontwikkelt?De toekomst voorspellen is altijd lastig. Wie terugleest wat de mensheid in 1900 te wachten zou staan, kan alleen meewarig glimlachen. Hele snelle boten, om in twee dagen van Amerika naar Europa te varen. Radium-verwarming in de woonkamer: ze kwamen er niet.

Andere voorspellingen kloppen wel, maar dat lijkt meer geluk dan wijsheid te zijn. De grootste veranderingen ontbreken steevast: op de plaatjes doen de vrouwen uitsluitend het huishouden - met robots, dat wel. In het voorspelde Parijs van 2000 was iedereen blank.

Mis op een interessante manier
Dus als de Amerikaanse natuurkundige Michio Kaku zich aan een voorspelling van het jaar 2100 waagt, heeft hij het vast mis. Maar hij heeft het mis op allerlei interessante manieren. Om te beginnen heeft hij zich goed voorbereid: voor de BBC en Discovery Channel sprak hij met honderden wetenschappers over hun vakgebied, en wat daarin staat te gebeuren.

Ook heeft hij goed gevoel voor de ontzettende snelheid waarmee wetenschap en technologie zich kunnen ontwikkelen. "De muziekspelende kerstkaarten die u met chip en al in de prullenbak gooit, bevatten technologie waar in de Tweede Wereldoorlog een fortuin voor zou zijn betaald", illustreert hij.

Chips zullen veel kleiner en goedkoper worden, tot uiteindelijk onze omgeving vrijwel geheel uit intelligent materiaal bestaat, dat online kan gaan, en inspeelt op onze wensen. Met gecomputeriseerde contactlenzen zullen we informatie krijgen over de mensen en dingen die we zien.

Kloontechnologie en zorgrobots
Op andere vlakken van technologie staan ons vergelijkbare sprongen te wachten. Kaku bestrijkt het hele palet der wetenschap, van biotechnologie tot natuurkunde tot ruimtevaart, en overal ziet hij vooruitgang. Kloontechnologie zal uitgestorven dieren naar onze dierentuinen brengen.

Zorgrobots zullen helpen om te gaan met vergrijzing. De vergrijzing zelf zal een minder groot probleem worden, omdat we met verbeterde zorg en anti-verouderingstechnologie gezonder en ouder zullen worden.

Nanodeeltjes in je bloed zullen kankercellen bestrijden, zelfs voordat ze zich tot een tumor hebben kunnen ontwikkelen. "In de toekomst zal chemotherapie zoals die vandaag de dag toegepast wordt, ons net zo primitief lijken als het gebruik van bloedzuigers", voorspelt de auteur. Mocht een orgaan om andere redenen aangetast zijn, dan laat je uit je eigen cellen gewoon een nieuw exemplaar opkweken.

Te laat voor gevolgen broeikaseffect
Rond 2100, schatten de onderzoekers waar Kaku mee sprak, kan met behulp van verschillende technieken veroudering tot stand worden gebracht. "Ik vrees dat ik tot de laatste generatie behoor die nog dood zal gaan", verzucht een van hen.

Fusiereactoren zullen enorme hoeveelheden energie leveren om al die techniek te laten draaien, maar helaas wel te laat om ons nog te kunnen redden van de gevolgen van het broeikaseffect. "De situatie rond het midden van deze eeuw kan op zijn zachtst gezegd dramatisch zijn", aldus Kaku.

Optimisme
Toch is 'Reis naar de toekomst' verre van apocalyptisch. Integendeel: het boek ademt bijna net zoveel optimisme uit als Ray Kurzweils 'De singulariteit is nabij', dat eerder dit jaar in het Nederlands verscheen. Toch is er een groot verschil.

Terwijl Kurzweil zeker weet dat computers binnen afzienbare tijd intelligenter zullen zijn dan wij en een onvoorspelbare grote sprong in kennis op zullen leveren, verwacht Kaku dat menselijke onderzoekers ook zonder hulp van superslimme kunstmatige intelligentie ver kunnen komen.

Volgens beide toekomstvoorspellers staan ons ongekende welvaart en mogelijkheden te wachten: een van de grootste 'problemen' die Kaku voorziet is de vraag wat mensen zullen gaan doen als ze niet meer hoeven te werken voor hun geld.

Intellectueel kapitalisme
Om mee te kunnen doen in zo'n toekomst, moet het onderwijs op de schop, waarschuwt Kaku. Ons 'materieel kapitalisme' moet plaats maken voor 'intellectueel kapitalisme'. Een voorbeeld: "Naarmate de prijs van computerchips verder daalt, zullen ze met wagonladingen tegelijk verkocht worden, maar software moet op de ouderwetse manier worden ontwikkeld, door iemand die rustig met pen en papier zit te werken." De bestanden op uw computer zijn waarschijnlijk meer waard dan het apparaat zelf.

Zoals Japan na de Tweede Wereldoorlog een topeconomie kon worden zonder belangrijke hulpstoffen, zo zullen ook de economieën van de toekomst het vooral moeten hebben van slimme mensen die nieuwe dingen verzinnen. Die moeten we dan wel opleiden. Het onderwijs in de natuurwetenschappen moet beter, maar er moet ook meer ruimte komen voor artistieke vaardigheden, vernieuwingsdrang en leidinggevende kwaliteiten.

Brain drain
Het Amerikaanse wetenschappelijk onderzoek - en een groot gedeelte van het onderzoek in Nederland - drijft op een brain drain uit arme landen. "Die pakken geen banen af, ze helpen juist compleet nieuwe bedrijfstakken van de grond te krijgen", aldus Kaku, zelf kind van Japanse migranten.

Zijn boek heeft ook een paar minpunten. Zo moet Kaku het niet van hebben van zijn stijl. Hij schrijft onnodig lange zinnen, en als het verder breien met bijzinnen niet meer lukt zet hij vrolijk complete nevenalinea's tussen haakjes. Het boek is ook lelijk.

Juist dit onderwerp leent zich voor een grote uitgave met veel kleurenillustraties, maar de lezer moet het doen met enorme blokken tekst, af en toe een slechte foto of een in elkaar geflanste illustratie. Of dat komt door zuinige uitgevers of omdat Kaku denkt dat electronica boeken overbodig zullen maken, is niet helemaal duidelijk. 'Reis naar de toekomst' is een prikkelend, breed en optimistisch boek, en het had beter verdiend.

 

Bron: trouw.nl